محمد جعفر بن محمد صادق اللاهيجي ( الملّا محمد جعفر اللاهيجي )
66
شرح رسالة المشاعر ملا صدرا ( فارسى )
مطاوى ديگر سخنان او نمودار است . اعتقاد كربن بر آن است كه اگر ملا صدرا و احسائى معاصر مىبودند ، در بسيارى از مسائل با هم متفق مىشدند . [ 1 ] آقاى كربن گمان نمودهاند كه گفتههاى احسائى در مقام اشكال بر فلاسفه و عرفا چيز نوظهورى است ، در حالتى كه اين مطلب ، تازگى ندارد و ملا صدرا و امثال او در عصر خود نيز مواجه با اين حرفها بودهاند . و در هر عصرى احسائىها وجود دارند ، اشكال كار ، جاى ديگر است . اشتباه آقاى كربن اينجاست كه گمان مىكند هرچه را احسائى مخالف گفتهء امامان تشخيص داد درست است ، غافل از اين كه اگر كسى در علوم عقلى قوى و استاد نباشد ، گفتهء امامان را در اصول عقايد خوب نمىفهمد . علاوه بر اين ، در عقايد استدلال به اخبار آحاد يا ظواهر صحيح نيست و ادلهء حجيت اخبار آحاد و همچنين ادلهء حجيت ظواهر ، فقط حجيت اخبار و ظواهر در فروع احكام را اثبات مىنمايد نه در اصول عقايد . رؤساى شيخيه چون آقاى كربن را علاقهمند به طريقهء تشيع ديدهاند ، او را در اين وادى انداختهاند . و سير در اين واديهاى بىاصل و فرع ، آقاى كربن را منحرف از فلسفه و غير وارد در عقليات و عرفان در انظار دانشمندان جلوه خواهد داد . بيان ارزش معارف عرفا و متصوفه يكى از منابع سرشار و باارزش و مهم معارف شرقى ، آثار و كتب مدوّنهء عرفاى اسلامى است . در بين متصوفه و عرفاى اسلامى مردان دانشمند و محقق و با فضيلت